ستاد مردمی مدارس مسجد محور کشور در تاریخ 16 آذر ماه 1396، توسط گروهی از دغدغهمندان عرصه فرهنگ و تربیت که سالها در مدارس مسجد محور سراسر کشور فعالیت داشته و این مدارس را راهاندازی کرده بودند، در شهر قم المقدسه با اجماع نظر تمامی مدیران و مؤسسان مدارس تشکیل شد. این ستاد همزمان با توسعه و گسترش مدارس مسجد محور و طی برگزاری جلسات متعدد، دبیرخانههای استانی را در سه منطقه کشور با ایده تشکیل گروه مشورتی تصمیمساز و با هدف کشف، احصاء و گسترش مدارس در سطح کشور راهاندازی کرد.
با توجه به ضرورت و نیاز تحول در امر آموزش و پرورش دینی اسلامی و اجرای منویات مقام معظم رهبری در راستای تحول بنیادین نظام آموزشی و تربیتی جامعه، و همچنین عملی کردن ساحتهای بر زمینمانده سند تحول بنیادین، این حرکت مردمی به صورت خودجوش شکلگرفته و تا به امروز با حدود بیش از یکصد مجموعه تحصیلی و تربیتی در مقاطع مختلف و گروههای دخترانه و پسرانه در سطح کشور به کار خود ادامه میدهد.
شورای محترم مرکزی در زمستان سال 1399 در دومین مجمع عمومی مدارس مسجد محور در مشهد مقدس با همفکری مدیران مدارس و ستادهای استانی، دبیرخانه مرکزی ستاد مدارس مسجد محور را با هدف پیشبرد هرچه بهتر این حرکت مردمی در استان قم تشکیل دادند.
با توجه به گستردگی و توسعه همهجانبه این مدارس و لزوم پیگیری مباحث آنها در سطح جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی، ستاد مدارس مسجد محور در خلال مجمع عمومی زمستان 1399، توسط بنیاد خاتم الاوصیا (ص)، به عنوان یکی از مجامع تخصصی بنیاد خاتمالأوصیاء (ص) شناخته شد.
ستاد مردمی مدارس مسجد محور هیچگونه نقش اجرایی و متصدیگرانه در مدیریت و محتوای مطروحه در مدارس مسجد محور ندارد و تنها در مسیر راهاندازی و تقویت مدارس، پشتیبانی اداری، آیندهپژوهی و راهبری آنها، به عنوان تسهیلگر ایفای نقش میکند. همچنین این ستاد، مدارس مسجد محور فعال در سطح کشور را شناسایی و برای بهرهمندی از امکانات و مزایای آموزشی، تربیت دینی و مهارتافزایی فرزندان ایران اسلامی به آحاد مردم معرفی میکند.
رویکرد ستاد مدارس مسجد محور حرکت در جهت تحول بنیادین نظام آموزشی و تربیتی با هدف تربیت نسلی فرهیخته در تراز تمدن اسلامی است. به بیان دیگر، عمده فعالیتهای ستاد مدارس مسجد محور در سه بخش تعمیق، گسترش و پشتیبانی از مدارس خلاصه میشود.
دریافت گزارش فعالیت های ستاد مدارس مسجد محور کشور.
تجربه نگاری مدارس مسجد محور
تجربه نگاری و ثبت مکتوبات آموزشی، بهویژه در مدارس، از اهمیت بالایی برخوردار است. این فرایند شامل ثبت، تحلیل و بهاشتراکگذاری تجربیات، روشها و نتایج فعالیتهای آموزشی و تربیتی میشود. در این بخش، به برخی از فواید و آثار تجربه نگاری اشاره خواهیم کرد.
- ایجاد بانک اطلاعاتی ارزشمند:
تجربه نگاری به مدارس و معلمان امکان میدهد بانک جامعی از تجربیات، روشهای موفق تدریس و مدیریت کلاس، و فعالیتهای پرورشی و فرهنگی و نتایج آنها ایجاد کنند. این بانک اطلاعاتی به معلمان جدید و باسابقه کمک میکند تا از تجربیات یکدیگر بهرهبرداری کرده و از اشتباهات گذشته درس بگیرند.
- تقویت یادگیری و بهبود عملکرد
ثبت تجربیات به معلمان کمک میکند تحلیل و ارزیابی دقیقی از عملکرد خود داشته باشند. معلمان با ارزیابی روشها و نتایج و بررسی نقاط قوت و ضعف، میتوانند روشهای تدریس خود را اصلاح کنند و کیفیت آموزش را ارتقا دهند.
- تقویت یادگیری و بهبود عملکرد
ثبت تجربیات به معلمان کمک میکند تحلیل و ارزیابی دقیقی از عملکرد خود داشته باشند. با بررسی نقاط قوت و ضعف، معلمان میتوانند روشهای تدریس خود را اصلاح کنند و کیفیت آموزش را ارتقا دهند.
- تسهیل تبادل دانش و همکاری
تجربه نگاری نقش مهمی در تبادل دانش و همکاری میان معلمان ایفا میکند. اشتراکگذاری تجربیات، فرصتی برای یادگیری متقابل و اجرای شیوههای موفق تدریس فراهم میسازد. این همکاری، به ایجاد فرهنگ یادگیری مشترک در مدارس کمک کرده و کیفیت آموزشی را ارتقا میدهد.
- تدوین راهکارهای نوین آموزشی
تحلیل تجربیات گذشته، به معلمان امکان میدهد راهکارهای نوین آموزشی را تدوین کنند. این فرایند موجب نوآوری در روشهای تدریس و ارتقای یادگیری دانشآموزان میشود و به طراحی شیوههای مؤثرتر آموزشی کمک میکند.
- حفظ و انتقال دانش
ثبت تجربیات آموزشی، به حفظ و انتقال دانش در مدارس کمک میکند. با مکتوب کردن تجربیات، دانش و مهارتهای معلمان برای نسلهای آینده محفوظ میماند که این امر بهویژه در شرایط تغییر یا بازنشستگی معلمان اهمیت دارد و باعث پایداری کیفیت آموزشی میشود.
- تقویت ارتباط با والدین و جامعه
اشتراکگذاری تجربیات آموزشی و نتایج فعالیتها، به افزایش اعتماد والدین نسبت به مدارس و مشارکت مؤثر آنان در فرایند یادگیری فرزندان کمک میکند. این ارتباط مستحکم، موجب بهبود همکاری میان مدرسه و خانواده شده و فضای تربیتی بهتری را برای دانشآموزان فراهم میسازد.
- تسهیل ارزیابی و نظارت
تجربه نگاری به مدیران مدارس این امکان را میدهد که عملکرد معلمان و برنامههای آموزشی را بهطور دقیق ارزیابی کنند.
با داشتن مستندات و تجربیات مکتوب، مدیران میتوانند نظارت مؤثرتری بر فرایندهای آموزشی داشته باشند و در صورت نیاز، اقدامات اصلاحی لازم را انجام دهند.
فعالیتهای معاونت علمی و راهبردی بر پایه سه اصل بنیادین بنا شده است:
- اتکا به سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بهعنوان نقشه راه تربیت در جمهوری اسلامی.
- بومیسازی دانش تربیت اسلامی با تکیه بر تجربههای میدانی مدارس مسجد محور.
- توسعه تفکر علمی در بدنه ستاد و مدارس از طریق پژوهش، مستندسازی و گفتوگوهای علمی.
معاونت علمی ـ راهبردی، خود را حلقه اتصال میان مدرسه، مسجد، حوزه و دانشگاه میداند؛ حلقهای که تولید علم و عمل را به هم پیوند میزند و در پی آن است که «مدارس مسجد محور» نهفقط یک تجربه تربیتی، بلکه یک مکتب علمی و مدل قابل تعمیم باشند.
حوزههای اقدام و فعالیتها
در طول 5 سال اخیر، این معاونت در 15 محور اصلی فعالیت کرده است که مجموعهای از اقدامات علمی، پژوهشی و راهبردی را شامل میشود:
۱. تاریخنگاری و تجربه نگاری مدارس مسجد محور
تالیف 30 جلد کتاب تجربه نگاری مدارس مسجد محور
- 15 جلد به چاپ رسیده است
- 3 جلد در مرحله صفحه آرایی است
- 12 جلد در مرحله تدوین و ویراستاری است
تالیف ۷ جلد کتاب تجربه نگاری مدارس روستایی
- هر 7 جلد به چاپ رسیده است
🔹 تمام مراحل طراحی مدل، پرسشنامه، مصاحبه، تایپ، نگارش، ویرایش، ویراستاری، صفحه آرایی، طراحی جلد و چاپ بهصورت درونسازمانی و با همکاری تیم پژوهشی معاونت انجام شده است.
دستاورد: شکلگیری گنجینهای از تجربیات بومی مدارس دینی و تربیتی در سراسر کشور.
۲. تالیف 20 جلد کتاب نظامنگاری از مدارس مسجدمحور
استخراج، طراحی و تدوین 20 جلد کتاب طرح یا الگوریتم حرکت از مدارس مسجد محور که در مرحله اول تجربه نگاری شده اند.
دستاورد: ایجاد مدلهای عملیاتی متناسب با نیاز و ظرفیت هر منطقه.
۳. تنظیم سند راهبردی ستاد مدارس مسجد محور کشور
تدوین سند کلان راهبردی برای جهتدهی مأموریتها و ترسیم افق پنجساله ستاد.
دستاورد: انسجام در برنامهریزی و همراستاسازی فعالیتهای میدانی با اهداف کلان.
۴. تالیف کتب تخصصی با محوریت سند تحول بنیادین
تالیف ۶ جلد کتاب با موضوع پیوند فعالیتهای مدارس مسجدمحور با ساحتهای ششگانه تربیت
- ساحت تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی
- ساحت تربیت زیستی و بدنی
- ساحت تربیت اقتصادی و حرفه ای
- ساحت تربیت علمی و فناورانه
- ساحت تربیت زیبایی شناسی و هنری
- ساحت تربیت اجتماعی و سیاسی
دستاورد: ایجاد غنای نظری جریان مدارس مسجدمحور و تولید متون پشتیبان برای مدیران و مربیان مدارس مسجد محور.
۵. همکاری با نهادهای علمی و پژوهشی
- انعقاد تفاهمنامه و اجرای همکاری مشترک با نهادهای معتبر علمی:
- مرکز مدارج علمی حوزه علمیه قم
- معاونت آموزش حوزه علمیه
- گروه علوم تربیتی مؤسسه امام خمینی(ره)
- گروه علوم تربیتی دانشگاه ادیان و مذاهب قم
دستاورد: تثبیت جایگاه علمی جریان مدارس مسجد محور در فضای آکادمیک و حوزوی.
۶. پشتیبانی از پژوهشگران
- حمایت از نگارش 15 مقاله و پایاننامه علمی با محوریت مدارس مسجد محور
- چاپ سه پایان نامه در مقاطع دکتری و ارشد با موضوع مدارس مسجد محور (تاکنون)
دستاورد: گسترش گفتمان علمی در سطح پژوهشهای دانشگاهی و حوزوی.
۷. تألیف کتاب «نوبنیان» (راهنمای تأسیس مدرسه مسجد محور)
کتاب نوبنیان با موضوع راهنمای تاسیس و اداره مدرسه مسجدمحور، راه های اخذ مدرک و … .
دستاورد: ارائه نخستین راهنمای جامع برای راهاندازی مدارس مسجد محور در کشور.
۸. رصد محتوای علمی مدارس
ایجاد بانک اطلاعاتی جامع مدارس مسجد محور شامل هزاران سند، فرم، برنامه، ویدیو، عکس، پاورپوینت و صوتهای آموزشی.
دستاورد: دسترسی سازمانیافته به دادههای علمی و تربیتی مدارس.
۹. برگزاری رویدادهای علمی و تخصصی
برگزاری ۴۰ نشست برخط تخصصی پیرامون موضوعات تربیت اسلامی، مسجد و مدرسه، تجربه نگاری و گفتمان تحول.
دستاورد: ایجاد حلقههای گفتوگوی علمی و تبادل تجربیات میان فعالان.
۱۰. توسعه زیرساختهای معاونت راهبردی
- تجهیز کتابخانه فیزیکی معاونت
- خرید تجهیزات تخصصی مصاحبه و ضبط دادههای میدانی
دستاورد: افزایش ظرفیت تولید داده و پژوهش میدانی.
۱۱. تألیف کتاب «طرح کلی مدارس مسجد محور»
تالیف کتاب طرح جامع مدارس مسجد محور، با ارجاعات کامل و اسناددهی به اسناد بالادستی، سند تحول، قرآن و روایات و مقالات معتبر علمی
دستاورد: تبیین جامع مبانی، اصول، رویکردها و برنامههای کلان مدارس مسجد محور بهعنوان نقشه راه نظری.
۱۲. تألیف کتاب «گزارش فعالیتهای ستاد در بازه چهار ساله»
تالیف کتاب نهضت مردم در جهت ارائه گزارش اقدامات ستاد مدارس مسجدمحور کشور
دستاورد: مستندسازی اقدامات کلان ستاد برای ارائه به نهادهای همکار و حامی.
۱۳. تألیف کتاب «نوآوریهای مدارس مسجد محور»
استخراج بیش از 200 نوآوری از مدارس مسجد محور و تطبیق با اسناد بالادستی و مقالات معتبر علمی و در نهایت تبدیل به کتاب
دستاورد: معرفی ۱۲ محور نوآوری با تطبیق بر سند تحول بنیادین، بهمنظور الگوسازی برای سایر مدارس کشور.
14. ایجاد بانک تجربههای تربیتی و آموزشی
جمع آوری و تدوین بیش از 8000 خرده تجربه از تجربه نگاری مدیران و موسسان مدارس در موضوعات:
- تربیتی
- آموزشی
- خانواده
- اقتصادی
- مهارتی
- ارتباط با دانشآموز
- کادرسازی و … .
دستاورد: ایجاد بانک اطلاعاتی و دسترسی فعالان تعلیم و تربیت به دریایی از تجارب مختلف.
15. استخراج خروجیهای متنوع از مکتوبات
- تبدیل کتب به اسلایدهای مخصوص ارائه
- تبدیل کتب به ویدئوهای قابل ارائه
- خلاصه صوتی کتب (ارائه تحلیل کامل از کتاب در حدود 20 دقیقه به صورت گفتگوی دو طرفه)
- خلاصه متنی کتب
دستاورد: سهولت در ارائه محتوا در جلسات و فضای مجازی و ایجاد خوراک محتوایی برای شبکههای اجتماعی ستاد.
